نشریەی کُردی-فارسی "روانگە" در جمع 10 نشریه برتر دانشجویی ایران
+ نوشته شده در جمعه بیست و پنجم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 12:10 توسط دیمن خیاطی
|
هویت فرهنگی و زبانی کُرد و نقش روشنفکران و مسئولان کُرد
هویت فرهنگی و زبانی کُرد و نقش روشنفکران و مسئولان کُرد
( چالشها و راهکارها)
مولود خوانچه زرد(ڒاپهڒین)
در اجتماعی که زندگی می کنیم با توجه به شرایط زمانی و مکانی، موضوعات گوناگونی مطرح می شوند که شناخت و فهم و طرح آنها در جامعه برای مسئولان و نمایندگان کُرد در هر شهر کُردنشینی ضروری و اساسی می باشد که نقش مهمی در شکوفایی و ذهنیت اجتماعی افراد داشته که اگر به طور جدی به آن اهمیت داده نشود، ممکن است در آینده لغزشهای اجتماعی و خسارات جبران ناپذیری برای جامعه و فرهنگ ما داشته باشد که یکی از آن موضوعات مهم «مسأله ی هویت» یک جامعه یا ملت یا قوم می باشد که مخصوصاً در جهان امروز اولویت خاصی برای جوامع ملت¬های دنیا پیدا کرده است که پرداختن به آن می تواند به پرسش¬های چندی پاسخ مناسب ارائه دهد: من کیستم؟ ما کیستیم؟ فرهنگ ما چیست؟ تاریخ ما کجاست؟ نقش و مسئولیت ما در این زمینه چیست؟ و سؤالاتی از این قبیل که امروزه مدام در محافل اجتماعی و سیاسی اقوام و ملت¬های مختلف دنیا مطرح می شوند که پرداختن به آن تلاشی مناسبی جهت ارائه ی پاسخ به این کیستی و چیستی هاست.( زارع، اکبر، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، زمستان 1390 )
+ نوشته شده در یکشنبه ششم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 0:52 توسط دیمن خیاطی
|
په¬ره¬سه¬ندنی زمانی زگماکی و پرسی لێکۆڵینه¬وه له سه¬ر زمانی کوردی
په¬ره¬سه¬ندنی زمانی زگماکی و
پرسی لێکۆڵینه¬وه له سه¬ر زمانی کوردی
زانکۆ یاری
(به¬کالریۆسی زمان و ئه¬ده¬بی ئینگلیزی)
دیوانده¬ره، /10/201395.
بەپێی پێناسەیەک کە لە زانستە مرۆییەکاندا بۆ ئەم دەستەواژە کراوە، زمانی دایکی بریتییە لە یەکەم زمانێک کە منداڵ پاش لەدایکبوون و لە ڕەوتی پێوەندی گرتن لەگەڵ دەورووبەری خۆی فێری دەبێت، کەواتە زمان تەنیا ئامرازێک بۆ پێوەندی گرتن نییە، بەڵکوو کەرەستەیەکە بۆ فێربوون و تێگەیشتنی «بوون» و بەم پێیەش شووناسی تاکەکەسی و بەکۆمەڵی هەر تاکێک دیاری دەکات. (12) زمان دیارده¬یه¬کی کۆماڵایه¬تییه، له ئه¬نجامی گۆڕان و پێشکه¬وتنی کۆمه¬ڵ و زیاد بوونیدا، زمان ده¬گۆڕێت و سنووری به¬کارهێنانی به¬ربڵاو و فراوان ده¬بێت و بەملاو بەملاوی شوێنه¬که¬یدا په¬ل ده¬هاوێت و گه¬شه ده¬کات.(7) هه¬تا زیاتر هه¬وڵ بده¬ین چونییه¬تی و هۆی داهێنانی وشه¬کان له لایه¬ن مرۆڤه¬وەبدۆزینه¬وه زیاتر سه¬رمان لێ ده¬شێوێ.
+ نوشته شده در شنبه پنجم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 2:47 توسط دیمن خیاطی
|
په¬ره¬سه¬ندنی زمانی زگماکی و پرسی لێکۆڵینه¬وه له سه¬ر زمانی کوردی
په¬ره¬سه¬ندنی زمانی زگماکی و
پرسی لێکۆڵینه¬وه له سه¬ر زمانی کوردی
زانکۆ یاری
(به¬کالریۆسی زمان و ئه¬ده¬بی ئینگلیزی)
دیوانده¬ره، /10/201395.
بەپێی پێناسەیەک کە لە زانستە مرۆییەکاندا بۆ ئەم دەستەواژە کراوە، زمانی دایکی بریتییە لە یەکەم زمانێک کە منداڵ پاش لەدایکبوون و لە ڕەوتی پێوەندی گرتن لەگەڵ دەورووبەری خۆی فێری دەبێت، کەواتە زمان تەنیا ئامرازێک بۆ پێوەندی گرتن نییە، بەڵکوو کەرەستەیەکە بۆ فێربوون و تێگەیشتنی «بوون» و بەم پێیەش شووناسی تاکەکەسی و بەکۆمەڵی هەر تاکێک دیاری دەکات. (12) زمان دیارده¬یه¬کی کۆماڵایه¬تییه، له ئه¬نجامی گۆڕان و پێشکه¬وتنی کۆمه¬ڵ و زیاد بوونیدا، زمان ده¬گۆڕێت و سنووری به¬کارهێنانی به¬ربڵاو و فراوان ده¬بێت و بەملاو بەملاوی شوێنه¬که¬یدا په¬ل ده¬هاوێت و گه¬شه ده¬کات.(7) هه¬تا زیاتر هه¬وڵ بده¬ین چونییه¬تی و هۆی داهێنانی وشه¬کان له لایه¬ن مرۆڤه¬وەبدۆزینه¬وه زیاتر سه¬رمان لێ ده¬شێوێ.
+ نوشته شده در شنبه پنجم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 2:47 توسط دیمن خیاطی
|
اطلاعیه
نشریەے دانشجویـے روانگە
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🌹#اطلاعیه
مدیر مسئول روانگه خبر از چاپ و نشر شمارهی جدید روانگه میدهد
همراهان گرامی
با سلام و درود
ضمن عرض تبریک مجدد سال نو و آرزوی سعادت و سربلندی برای شما عزیزان،
به استحضار میرسانیم که شمارهی (۸&۷) نشریه روانگه در دومین ماە بهار چاپ و منتشر میگردد.
مدیر مسئول نشریەی روانگە، جناب آقای ایوب محمدنژاد از چاپ شمارهی جدید روانگه در روزهای آتی خبر میدهد.
مراحل تحلیل و جمعآوری و ویراست مطالب نوشته شده و ارسالی به مجله روانگه به پایان رسیده و انشاالله تا آخر این ماه، گرافیک و صفحهآرایی آن نیز به اتمام میرسد.
ایشان افزودند با تلاشی مضاعف سعی در آماده کردن هر چه بهتر شمارهی جدید و چاپ بهترین مقالات و نوشتارهای ارسالی شما عزیزان هستیم.
━🌷━━┅═❂═┅━━═
🌷🌍@Rwangemagtbzmed ━🌷━━┅═❂═┅━━═
+ نوشته شده در جمعه چهارم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 13:5 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا( مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از
فیلم نامە ی هیوا
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرم تا شب برمیگردم.
هیوا
+ نوشته شده در جمعه چهارم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 12:59 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه ی هیوا(مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی ا
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:15 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه ی هیوا( مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 2:4 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران لکی از گویش های ج
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرم تا شب برمیگردم.
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 0:49 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران لکی از گویش های ج
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرم تا شب برمیگردم.
+ نوشته شده در پنجشنبه سوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 0:2 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران لکی از گویش های ج
مستند داستانی کوتاه هیوا درباره¬ی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویش¬های جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱ – خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاً نیمهابری است. مستندساز برای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخل کوچه و روبروی درب حیاط روشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلی است. او بعد بستن درب حیاط زنگ خانه را میفشارد. صدای دختر جوانی از پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرم تا شب برمیگردم.
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:56 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:51 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:49 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:48 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
فیلمنامهی هیوا
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
نمایی کلی از داخل اتاق که زنی پشتدار قالی نشسته و در حال بافتن است و دو دختربچه که یکی از آنها دختر زن بافنده است در حال باز کردن نخهای قالیبافی روی دستگاه گردان مخصوصگلوله کردن نخها هستند.
تصویر دو دختربچه از نمایی نزدیکتردرحالیکهباهم به زبان فارسی صحبت کرده و نخها را باز میکنند، دیده میشوند. گلها از جایشان بلند شده و لباسهایشان را تکان میدهند تا کرک پشمها از روی لباسهایشان بریزد و دوباره مینشینند و به صحبت کردن و گلوله کردن نخها ادامه میدهند.
دستها، دستگاه کلاف بازکنی، گلولههایآمادهشده و ...دستها و چشمهای دخترها در حال کارکردن ...لبهایشان که تکان میخورد و کلمات ازآن بیرون میآید، تکتک دیده میشود.دیگر صدای دخترها به گوش نمیرسد و تنها صدای ابزار قالیبافی جای کلمات را رویلبهای در حال حرف زدن دخترها میگیرد. گویی حنجرهی دخترها و لبهایشان با ابزار قالیبافی یکی شده است.
دستان زن بافندهدیده میشودو صدای ابزار قالیبافی به گوش میرسد... کمکمتصویراز وضوح خارجشده اما صدا به همان شیوه شنیده میشود.
داخلی – اتاق قدیمی – روز
زن قالیباف دیگری درحالیکهچهرهاش دیده نمیشودبالباس کردی در حال بافتن در یکخانهی قدیمی آباد با ابزاری متناسب همان زمان دیده میشود.
پیرزنی در حال لالایی خواندن به کردی برای نوزادی در گهواره است. صدای لالایی با صدای ابزار قالیبافی در هم میآویزد. حالا تنها لبهای پیرزن در حال خواندن لالاییدیده میشود. همزمان با این صداها دست پیرزن بر روی دستهی گهواره آن را تکان میدهد.
پیرزن اما در حال تاب دادن نخ قالیبافی با دوک نیز هست. گاها نوزاد در گهواره گریه میکند و پیرزن مجبور میشود تا دوک را رها کرده و گهواره را تکان دهد.
درحالیکه صداها ادامهدارند زن جوان در حال قالیبافی از پشت سردیدهمیشود.
پیدرپی پیرزن و زن جوانبا صداهای درآمیختهبه تصویر کشیده میشوند.کمکم تنها زن جواندرحالیکه صدای لالایی قطعشده و فقط صدای ابزارش به گوش میرسد دیده میشود.
حالا فقط دستان زن جوان بافنده است که در تصویر وضوح دارد ...
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
دستان زن بافندهاز نزدیکدرحالیکه صدای ابزارش به گوش میرسد، دیده میشود.کمکم صدای دستگاه کلاف بازکنی نیز شنیده میشود. زنگ تلفن همراه بافنده به صدا درمیآید و او بافتن را رها کرده و به تلفن جواب میدهد و با زبان کوردی باکسی احوالپرسی میکند.
زن بافنده
(کردی)
سلام خوبین؟ ... ممنونم ... بله در خدمتیم ...چشمبهراهیم... خداحافظ فعلاً
دوباره مشغول بافتن میشود. بازهمصدای ابزار بافندگی ...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان! مامان!
دیدگاه زن بافندهکه نمایی از دو دختربچهدر حال بازکردن کلاف نخها هستند ...
دختر زن بافنده
مامان این نخها همش گره میخورن! مامان کیزنگ زد؟
زن بافنده همچنان در حال بافتن جواب میدهد.
زن بافنده
مهمون میاد الان!
صداها ... صدای بافت و دستگاه کلاف بازکنی همزمان با صحبتها...
خارجی – روستا – روز
ماشین در روستا متوقف میشود ومستندساز پیاده شده؛ به سمت خانهای حرکت میکند.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
بار دیگر نمای کلی از فضای داخل اتاق...دو دختربچه در حال باز کردن نخها و زن پشتدار مشغول بافتن است. صدای در زدن به گوش میرسد. نگاه هر سه نفر به سمت در برمیگردد و زن از پشتدار بلند شده،بهطرفدرمیآید. دیدگاهزن بافنده که نمایی از در خانه است. دست زندستگیرهی در را میچرخاند.
دیدگاهکسی که در آستانه در قرارگرفته ... زنبافنده که در را بازکرده دیده میشود.چندین نمای مختلفکه احوالپرسی و تعارفات را بهطور خلاصه نشان میدهد تا یک فضای چند نفره در بخش مستند شکل بگیرد...مهمان تازهوارد هنوز دیده نشده ... نقاط دید او، حضورش را نشان میدهند.مهمان و بافنده باهم به زبان کوردی اما با بچهها به زبان فارسی صحبت میکنند. تعارفات به سمتی پیش میرود که هر کس در محل کار خود قرارگرفته و بدون توجه به حضور شخص تازهوارد به کار خود ادامه میدهد.تازهوارد هم کنارزن بافنده نشسته و باهمدربارهی بافت قالی صحبت میکنند.
صحبت قطع میشود... صدای ابزارها به گوش میرسد. زن بافنده با تأکید بر بافتنش و همینطورتازهوارد که همان مستندساز است دیده میشوند. صدای فارسی صحبت کردن بچهها با صدای ابزار همزمان شنیده میشود. مستندساز سرش را برمیگرداند و به بچهها نگاه میکند: بچهها در حال کار و حرف زدن به زبان فارسی هستند.زن بافنده که به بافتن خود دقیق شدهو همینطور مستندساز به بافنده و کار بافتن او دیده میشوند.صدای ابزار همچنان شنیده میشود...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان همش داره گره میفته!
مستندساز رو به زن بافنده میکند.
مستندساز
(کردی)
بذار برم سراغشون ببینم چیکار میکنن.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
مستندساز و دختربچههامشغول باز کردن کلافها هستند. مستندساز به کار بچهها خیره شده و رو به یکی از دخترها میکند.
(مکالمات این قسمت مستندا از روی فایل تصویری ضبط شدهی پژوهش میدانی کهدر بهار سال ۹۴ در کلاردشت و بهطور بداهه سؤال و جواب شده - با همان دو دختر –بازسازیشده و نماهای مختلف و دارای قابلیت بیانی، دو نفره، تکی، نزدیک و خیلی نزدیک، متوسط، لایی و... به شیوهی سیال و مستندوار در این گفتگو دیده میشود. فضای حاکم بر این بخش مستند صمیمی، خودمانی و با لحن کودکانهاست.)
مستندساز
تو اسمت چیه؟
دختر زن بافنده
کوثر!
مستندساز رو به دختر دیگر میکند.
مستندساز
شما؟
دختربچه
درسا!
مستندساز
چیکار دارین میکنین؟
کوثر و درسا
داریم نخهاروبازمیکنیم
مستندساز
برای چهکاری؟
کوثر
برای قالیبافی!
مستندساز
میدونی اون قالی که مادرت داره میبافه چیه؟
کوثر
قالی محلی
مستندساز
قالی محلی کجا؟
کوثر
کُردی کلاردشت
مستندساز
کلاردشت مازندران!
کوثر به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
خوب! مامانت کردی حرف میزنه. تو چرا فارسی حرف میزنی؟
کوثر
آخه من هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز
چرا؟ مگه مامان و بابا از اول با شما کردی صحبت نکردن؟
کوثر
آره!
مستندساز
کردی گفتن یا از اول فارسی حرف زدن با شما؟
کوثر
از اول فارسی حرف زدن ... اونا باهم با زبون خودشون حرف میزنن ... ولی من اینجوری حرف میزنم!
مستندساز
خوب ... زبون خودشون! چرا فکر میکنی زبون خودشونه، زبون تو نیست؟ تو هم جزو اونایی دیگِ!
کوثر
خوب هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز رو به درسامیکند.
مستندساز
خوب شما چی؟ از اول با شما فارسی صحبت کردن؟
درسا
آره!
مستندساز
آره؟ خودت دوست نداری کردی یاد بگیری؟
درسا
نه!
مستندساز
خوب چرا دوست نداری عزیزم؟... دوست داری فارسی صحبت کنی؟
درسا
آره!
مستندساز
پدر و مادرت تو خونه باهم کردی صحبت میکنن؟
درسا
بعضی مواقع آره ... بعضی مواقع نه!
مستندساز
اونا هم باهم کردی حرف میزنند دوست نداری؟
درسا به نشانهیمنفی سرش را به بالا حرکت میدهد.
مستندساز
دوست داری باهم فارسی حرف بزنند؟
درسا به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
چرا؟ فکر میکنی کردی زبون قشنگی نیست؟برای چی دوست نداری؟
درسا سکوتمیکند ودر فکر است.
مستندساز
پس نداری؟ ...اصلاً هم دوس نداری بزرگ شدی با اون زبون صحبت کنی؟
درسا به نشانهی نفی سرش را بالا میاندازد.
مستندساز رو به کوثر میکند.
مستندساز
ولی شما داری یاد میگیری؟
کوثر
آره!
مستندساز
خوب الان هر کی هر چی بگهشما متوجه میشی چی میگه؟
کوثر
آره!
مستندساز
بلدی جوابش رو به همون زبون بدی؟
کوثر
آره!... ممممم ... شاید یاد گرفته باشم ...
مستندساز
باید آزمایش کنی ببینی میتونی صحبت کنی یا نه؟ الان مثلا میتونی خودت یه چیزی به زبون کردی بگی؟
کوثر
(کردی)
آره!
مستندساز
(کردی)
یه چیزی بگو ...
کوثر
نمیدونم!
مادر کوثر
(صدای خارج از تصویر)
(کردی)
همین ... بگو مادرم اینجا قالی میبافه!
مستندساز
(کردی)
آره
کوثر
(کردی)
مادرم اینجا قالی می بافه!
مستندساز
(کردی)
مادرت اینجا قالی میبافه! ... آفرین!
(فارسی)
خوب یه چیز دیگه بگو دربارهی مدرسه تون...
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(فارسی)
مدرسهام را دوست ...
کوثر در اینجا مانند خیلی از جاهای دیگر در هنگام گفتگوـولی بیشتر از روی خجالت ـمیخندد.
مستندساز
به کردی بگو ...
کوثر
فقط «من» رو یاد گرفتم. بقیش رو بلد نیستم!
مستندساز
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم!
کوثر
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم.
مادر کوثر
(کردی)
بگو! کردی حرف بزن!
کوثر در اینجا حالت عصبی پیدا میکند.
کوثر
نمیتونم!
مستندساز
من حیفم میاد زبونمون از بین بره ... تو همفکر کردی یه موقع بزرگ بشی هیچکس نباشه با این زبون صحبت کنه ممکنه دلت برای زبونی که پدرو مادرت باهاش صحبت می کردن تنگ بشه؟
کوثر
این چیزی نیست که در کلاردشت اتفاق بیفته ... چون هر چی هم بشه همه از مادراشون اینو یاد میگیرن...
مستندساز
خوب میدونم عزیزم ... از مادراشون یاد میگیرن ... ولی دور از مادر شما ... دور از مادر من ... عمر دست خداست ... اگه خدای نکرده از بین برن ... شما هم که همه میخواین با بچههاتون فارسی حرف بزنین ... بعد بچههای شما از ماماناشون نمیتونن یاد بگیرن ...
کوثر
آره ... فارسی حرف میزنن!
مستندساز
اون وقت دلتواسه زبون خودمون تنگ نمیشه که یه روز وجود داشته؟
کوثر
آره ... دلم تنگ میشه که اون موقع مثلا یه جوری حرف میزدن ... خاطرهش یادم میاد ... دلم تنگ میشه ...
کوثر به فکر فرو میرود. نمای نزدیک کوثروواکنشها در چهرهاش... نماهایی از دستها، چشمها، لب گزیدنها ... و نمای نزدیک از مستندساز که غمگین است وعمیقاً به چهرهی کوثر نگاه میکند ... نمای چشمهای کوثر که در فکر است ...
خارجی – روستا - روز
زنی بالباس کردی پشت به تصویر به سمت خانهای قدیمی میرود.کسی آن اطراف نیست. باد سردی میوزد. زن به در خانهای قدیمیمیرسد و در خانه را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
پاسخی داده نمیشود.مخروبگی و متروکه بودن خانه، تارعنکبوت، اسباب شکسته و خاک گرفتهاز دیدگاه زنی تنها و حیران و جستجوگر دیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خونه نیست؟
سکوت و صدای سوزناک و سرد محیط، سکوت کشدار و فرساینده شنیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی اینجا نیست؟
بازهم سکوت کشدار... زن دستش را روی در میگذارد و میفشارد تا باز شود. چهرهی زن که همان مستندساز است زن دیده میشود و بعد دستان متزلزلش روی در ... صدای جر ناخوشایند و آزارنده که نشان از متروکه بودن خانه دارد، کشدار و ممتد شنیده میشود.دست در حال فشردن در ... در ... نمای آنسویدر درحال باز شدن و ... صدای جر جر... انتظار ... دیدگاه زن که آنسوی در بازشده را میبیند.زنبا ابهام و سؤال و ترس به داخل خانه پا میگذارد.
داخلی – خانه متروکه – روز
زن در خانه حرکتو با تعجب به اطراف نگاه میکند. زن و دیدگاه او متناوباً جا عوض میکنند. اشیا خاک گرفته و شکسته ... زن مبهوت و پرسان ... زن کمکم از نزدیک و نزدیکترمیشود.آیینهی قدی قدیمی خاک گرفتهای را میبیند. رو به رویشمیایستد. در آن مینگرد. جز خاک و غبار چیزی دیده نمیشود. پرهیب گنگ و ناواضحی از خود در پس آنهمه غبار میبیند. وارد اتاق دومی میشود. چشمش به دار قالی قدیمی شکستهایمیافتد که گوشهای افتاده، سرش را به سمت دیگر برمیگرداند.نماینزدیک زن و سپس دیدگاه او کهگهوارهی شکسته و خاک گرفتهای است.سرش را از گهواره به سمت دیگرمی چرخاند.دیدگاه او اینبارمنظرهی ممتداتاق از گهواره تا دار قدیمی شکسته و خاک گرفتهرا دنبال میکند و روی دار قدیمی شکسته متوقف میشود.چندین بار نمای نزدیک زن و دیدگاه او که دار قالی شکسته است تکرار میشود. هر بار نمای زن نزدیکتر از قبل است. سرش گیج میرود و دستش را به سمت سرش برده گویی که در حال بیهوش شدن است...
داخلی –خانه قدیمی – روز
تصویری غیرواضح از دیدگاه زن که کمکم وضوح مییابد. اینبار همان دار قالی قدیمی ولی سالم در خانهی قدیمی ولیآباد، زنیدرحالیکهچهرهاش دیده نمیشود در حال بافتن قالی است (همان نما که در اوایل فیلمنامه داشتیم اینباربه عنوان دیدگاه زن تکرار میشود.)زن قدیمیدر حال بافتن قالی و پیرزن در حال تکان دادن گهواره و همزمان تاب دادن نخ قالی با دوک دستی ... گاهی نخ خوشرنگی را میتاباند و گاهی گهواره را تکان میدهداما لالایی همچنان مداوم به گوش میرسد.صدای ابزار قالیبافی با لالاییپیرزن و صدای حرکت گهواره درهمآمیخته ... صدای نوزادی در گهواره که کمکم صداهای دیگری هم به این صداها اضافه میشوند: صدای بچههای کوچک در حال بازی و خنده و حرف زدن باهم به زبان کردی...زن بافنده در حال بافتن قالی در خانهای قدیمی آباد ... کمکم صدای زوزهی باد بر آواهای قبلی چیره میشود.
داخلی –خانهی متروکه – روز
صدای زوزهی باد و جرجر ناخوشایند و دلهرهآور در قدیمی خانه،زن را از آن خاطرات جدا کرده و به زمان خودش برمیگرداند. دستش روی سرش است.کمکمچشمانش را باز میکند. چشمان زنکاملاًبازشده و خیره به مقابل مینگرد... دیدگاهزن که دار شکسته و خاک گرفتهی قالی در خانهی قدیمی متروکه است. زن برمیخیزد و از اتاق خارج میشود ...صدای زوزهی باد و جرجر در شنیده میشود... صدای کوبیده شدن در ...
خارجی – کوهستان برفی – روز
کوهستان برف آلودی در نمای فوقالعاده باز و لایتناهی با صدای محیطی سرد و سوزناک ...صدای زوزهیباد...آسمان بلند و دور از دست ...زمین برف آلود و هوا سرد ...کمکم زنی از دور مانندنقطهای دیدهمیشود. زنکمکم نزدیک و نزدیکترمیشود و در این توالی نزدیک شدنهاکاملاً دیده میشود که سرگردان راه میپیماید. نماهایی از دیدگاه زن که کوهستان برفی را نشان میدهد... زن رونده و خستگیناپذیر... پاهای زن قدم در برفهامیگذارد وبرفهازیر پای اوخردمیشوند.ردپاها و دستان سرمازدهی زن دیده میشود... لباس بلند زن که روی برفهامیلغزد و بر ردپاها میفتد.کمکمچهرهی زن نزدیکترمیشودوجستجو و تسلیم نشدن در عین سرگشتگی را نشان میدهد.سرما و تنهایی از عزمش برای پیمودن نمیکاهد! دیدگاه چرخان او رو به آسمان دیده میشود. پا بر زمین برفی و سرد اما رو به بیکرانگی آسمان دارد. در مسیرهای مورب و چرخان راه میپیماید. میفتد و برمیخیزد.نمای نزدیکی که او را در یکلحظه متعجب نشان میدهد. دار قدیمی و ابزار قالیبافی دیده میشود. همانکه در خانهی قدیمی آباد بود. همان زن که در خانه قدیمی پشتدار قالی بود آنجا نشسته. به سمت او حرکت میکند. قدمهایش دیده میشود. خودش ... و دیدگاهش: دار قالی و ابزار... و زن بافنده...زن قدیمیبه سمت آنهامیرود. به دور دار قالی و زن بافنده میچرخد ... خودش است ... آن زن که در خانهی قدیمی آباد بود همین زن قدیمی است ... دار و زن بافنده دور سرش میچرخند. او هم به دور آنهامیچرخد... چرخیدن و چرخیدن ... چشمش سیاهی میرود. مینشیند و دستانش را روی سرش و چشمانش میگذارد. بعد از چند ثانیه دستانش را از مقابل چشمانش برمیدارد ... دار قالی را میبینددرحالیکههیچکس مقابلش نیست. به اطراف نگه میکند. کسی نیست. زن دیگری آنجا نیست. بهطرف دار قالی میرود.ابزار را برمیدارد تا شروع به بافت میکند.بهنخهای آویزان بالای دار قالی نگاه میکند. همگی سیاه هستند. تعجب میکند. بااینحال سعی میکند تا چند گره به تارهای قالی بزند اما هوا سرد است و دستش کرخ شده؛دستان یخزدهی زن وگردنبندی قدیمی در گردن زن دیده میشود.زن از پشتدار بلند شده و به سمت دیگری میرود.دستگاه کلاف بازکنی را میبیند.گلولههای پشمی سیاهرنگ در برفهاپراکندهاند. به نزدیک آنهامیرود. نخ گلولهای به پایش میپیچد. او به راهش ادامه میدهد و با رفتن او دستگاه کلاف بازکنیمیچرخد و میچرخد. صدای نفسنفس زن با صدای باد در هم میامیزد. بازدم سرد او در هوا ... حرکتش تندتر و پرهیجان شده و در سمتی دیگر گهواره و دوک نخریسی پیرزن را میبیند. همینطور سربند پیرزن که روی برفها افتاده وگلولههای نخ سیاهرنگکه یکی از گلولهها هنوز به دور دوک پیچیده. گهوارهخالی است. نه نوزادی و نه پیرزنی... به دور خود میچرخدودورادورش را از نگاه میگذراند ... خالی و برفی و سرد... در پیچش و چرخش خود دامن بلند لباسش به دورپایشمیپیچد. برفها از زیر پایش به اطراف پراکنده میشوند. برفهای زیر پایش که پاشیده میشوند از نزدیکترین جای ممکن دیده میشوند. آنسوترآینهی دیواری قدیمی در برفها افتاده است. سر خم میکند تا خود را در آینه ببیند. آینه از برودت بخار گرفته ... شفاف نیست و نمیتواند خودش را ببیند. چهرهاش از نزدیک ... و دستانش ... دستان سرد که آینه را پاک میکند ... و چشمانش ... چشمانی که در آیینه به دنبال «خود» میگردد... اما هوا سرد است و سطح آیینه شفاف نمیماند... سریع بخار برودت میگیرد و زن خود را در آیینه نمییابد. درمانده میشود اما درماندگی او را از پایدرنمیآورد. با عزمی دوباره برمیخیزد. دستان یخزدهاش را روی زانو میگذارد و قد راست میکند. قالیچهی کوچک قدیمی که نزدیک آیینه روی برفها افتاده را جمع کرده و به زبر بازو میزند و به راه میافتد. از آن کوهستان برفی و هر آنچه دیده دور میشود.چهرهی مبهوت زن از نزدیک دیده میشود.در ادامه زن خسته و مبهوت اما جستجوگر تصمیم به ترک آن کوهستان برفی میگیرد.
خارجی – روستای نوساز – روز
زن قدیمی درحالیکهقالیچهای را به همراه دارد وارد روستای نوسازی میشود. در ادامهی جستجوهایش، اینبار درب خانهای نوساز را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
کسی در را باز نمیکند. کسی پاسخی نمیدهد. به در خانهی دیگری میرسد.در را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
اینبار دختری در را باز میکند (بازیگر دختر، کوثر در بخش مستند است). زن را میبیند. از وضع او تعجب میکند و کمی میترسد. زنبا زبان خود با دختر حرف میزند و پرسوجومیکند.
زن قدیمی
(کردی)
سلام. مادرت خونه است؟
اما دختر چیزی از سخنانش را متوجه نمیشود.دختر سرش را به عقب برمیگرداند تا باکسی در خانه حرف بزند.
دختر
مامان خانم عجیبی اومده، نمیدونم چی میگه؟
دختر دوباره رو به زن میکند.
زن قدیمی
(کردی)
انگار قبلاً تو را جایی دیدهام، به یاد دارم.
دختر همچنان مبهوت است. در تمام این لحظات صدای ابزار قالیبافی از خانه به گوش میرسد؛ گویی کسی در خانه مشغول قالیبافی است.
زن قدیمی
(کردی)
نمیدونی چی میگم؟ یه چیزی بگو. مادرت خونه است؟
زن ناامید می شود این بار به این خاطرکه کسی حرفش را نمیفهمد.هنگام برگشت از خانهی دختر از سر ناامیدی و خستگی قالیچه از دستش میافتد. آرام و لنگان از خانه دور میشود. دختر به دنبالش میرود. قالیچه رهاشده در برفهای مقابل خانه را میبیند. به آن زن و قالیچه متناوباً نگاه میکند.زن در حال دور شدن از دختراست. صدای اطراف و خشخش خرد شدن برف زیر پای زن به گوش میرسد.
داخلی – اتاق قالیبافی - روز
چشمان کوثرکه از نزدیکبه مستندساز نگاه میکند، دیده میشود.
مستندساز
میتونی به کردی بگی «من زبون خودمون رو دوست دارم؟»
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(به فارسی)
زبان خودمان را ... نه! نمیتونم ...!
مستندساز
(کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
چهرهی متفکر و ناراحت مستندساز و همینطورچهرهیکوثراز نزدیک و در سکوت دیدهمیشود.کمکمصدای ابزار قالیبافی مادر به گوش میرسد.
مستندساز
کوثر!
کوثردر نمایی نزدیک سرش را بالا میآورد و به چهرهی مستندساز نگاه میکند. سکوت ...
مستندساز
ممکنه وقتی بزرگ بشی تصمیم بگیری که به زبان پدر و مادرت صحبت کنی؟ مثل تصمیمی که من این مهرومومها گرفتم.
با دلهره به چهرهی کوثر نگاه میکند. کوثر سرش را به زیر انداخته و فکر میکند.
کوثر
شاید!اگه یاد بگیرم!
سکوتکشدارو صدای ابزار قالیبافی ...
خارجی – روستای نوساز – روز
دختر روبروی خانهی نوساز کنار قالیچه به رفتن و دور شدن ناامیدانهی زن نگاه میکند. صدای خشخشبرفها که زیر پای زن خرد میشود به گوش میرسد. چهرهی نزدیکدختردیدهمیشود. ناگهان دختر جملهای را به زبان نیاکانش به خاطر میآورد: من زبان خودمان را دوست دارم!همان وقت مادر دختر از درون خانه صدایش میزند.
مادر دختر
(صدای خارج از تصویر)
هیوا! هیوا!
در همین لحظه دختر هم جملهای را که به یاد آورده با صدای بلند رو به زن قدیمی تکرار میکند.
هیوا
(به کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
این دو صدا درهم میآمیزند و زن را که در حال دور شدن استبه خود جلب میکنند. زن برمیگردد. با شتاب و هیجان خود را به دختر که در برفها روی قالیچهخمشدهمیرساند و هر دو به چشمان هم خیره میشوند. زنگردنبندی قدیمی را در گردن دختر میبیند. گردنبندی که در گردن خودش هم هست. خم میشود و آن را دردست میگیرد. با تعجب به دختر نگاه میکند. دختر بدون کلامی از نگاه و تعجب او متوجه سؤالشمیشود.
هیوا
اینو مادربزرگم بهم داده. مال مادرش بوده.
زن هم در که در بهت و فکر فرورفتهگوییحرفهای دختر را نمیشنود. گویی به دیدن گردنبند به یاد دختر خودش افتاده است.
زن قدیمی
هیوا!
در این لحظه بازهم مادر هیوادخترش را صدا میزند.
مادر هیوا
(خارج از تصویر)
هیوا!
خارجی – کوهستان برفی - روز
مستندساز و کوثردربرفها مشغول جمعکردن هیزم و روشن کردن آتش هستند.بعد شعلهور شدن آتش در کنارشمیایستند.شعلههای سرکش و سرخ آتش و لهیب آن رقصکنان بالا میرود و سینهی آسمان را میشکافد. برفها در تقابل شعلههای آتش آب میشوند. لالایی کردیپیرزن به گوش میرسد.
پایان
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:44 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
فیلمنامهی هیوا
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
نمایی کلی از داخل اتاق که زنی پشتدار قالی نشسته و در حال بافتن است و دو دختربچه که یکی از آنها دختر زن بافنده است در حال باز کردن نخهای قالیبافی روی دستگاه گردان مخصوصگلوله کردن نخها هستند.
تصویر دو دختربچه از نمایی نزدیکتردرحالیکهباهم به زبان فارسی صحبت کرده و نخها را باز میکنند، دیده میشوند. گلها از جایشان بلند شده و لباسهایشان را تکان میدهند تا کرک پشمها از روی لباسهایشان بریزد و دوباره مینشینند و به صحبت کردن و گلوله کردن نخها ادامه میدهند.
دستها، دستگاه کلاف بازکنی، گلولههایآمادهشده و ...دستها و چشمهای دخترها در حال کارکردن ...لبهایشان که تکان میخورد و کلمات ازآن بیرون میآید، تکتک دیده میشود.دیگر صدای دخترها به گوش نمیرسد و تنها صدای ابزار قالیبافی جای کلمات را رویلبهای در حال حرف زدن دخترها میگیرد. گویی حنجرهی دخترها و لبهایشان با ابزار قالیبافی یکی شده است.
دستان زن بافندهدیده میشودو صدای ابزار قالیبافی به گوش میرسد... کمکمتصویراز وضوح خارجشده اما صدا به همان شیوه شنیده میشود.
داخلی – اتاق قدیمی – روز
زن قالیباف دیگری درحالیکهچهرهاش دیده نمیشودبالباس کردی در حال بافتن در یکخانهی قدیمی آباد با ابزاری متناسب همان زمان دیده میشود.
پیرزنی در حال لالایی خواندن به کردی برای نوزادی در گهواره است. صدای لالایی با صدای ابزار قالیبافی در هم میآویزد. حالا تنها لبهای پیرزن در حال خواندن لالاییدیده میشود. همزمان با این صداها دست پیرزن بر روی دستهی گهواره آن را تکان میدهد.
پیرزن اما در حال تاب دادن نخ قالیبافی با دوک نیز هست. گاها نوزاد در گهواره گریه میکند و پیرزن مجبور میشود تا دوک را رها کرده و گهواره را تکان دهد.
درحالیکه صداها ادامهدارند زن جوان در حال قالیبافی از پشت سردیدهمیشود.
پیدرپی پیرزن و زن جوانبا صداهای درآمیختهبه تصویر کشیده میشوند.کمکم تنها زن جواندرحالیکه صدای لالایی قطعشده و فقط صدای ابزارش به گوش میرسد دیده میشود.
حالا فقط دستان زن جوان بافنده است که در تصویر وضوح دارد ...
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
دستان زن بافندهاز نزدیکدرحالیکه صدای ابزارش به گوش میرسد، دیده میشود.کمکم صدای دستگاه کلاف بازکنی نیز شنیده میشود. زنگ تلفن همراه بافنده به صدا درمیآید و او بافتن را رها کرده و به تلفن جواب میدهد و با زبان کوردی باکسی احوالپرسی میکند.
زن بافنده
(کردی)
سلام خوبین؟ ... ممنونم ... بله در خدمتیم ...چشمبهراهیم... خداحافظ فعلاً
دوباره مشغول بافتن میشود. بازهمصدای ابزار بافندگی ...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان! مامان!
دیدگاه زن بافندهکه نمایی از دو دختربچهدر حال بازکردن کلاف نخها هستند ...
دختر زن بافنده
مامان این نخها همش گره میخورن! مامان کیزنگ زد؟
زن بافنده همچنان در حال بافتن جواب میدهد.
زن بافنده
مهمون میاد الان!
صداها ... صدای بافت و دستگاه کلاف بازکنی همزمان با صحبتها...
خارجی – روستا – روز
ماشین در روستا متوقف میشود ومستندساز پیاده شده؛ به سمت خانهای حرکت میکند.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
بار دیگر نمای کلی از فضای داخل اتاق...دو دختربچه در حال باز کردن نخها و زن پشتدار مشغول بافتن است. صدای در زدن به گوش میرسد. نگاه هر سه نفر به سمت در برمیگردد و زن از پشتدار بلند شده،بهطرفدرمیآید. دیدگاهزن بافنده که نمایی از در خانه است. دست زندستگیرهی در را میچرخاند.
دیدگاهکسی که در آستانه در قرارگرفته ... زنبافنده که در را بازکرده دیده میشود.چندین نمای مختلفکه احوالپرسی و تعارفات را بهطور خلاصه نشان میدهد تا یک فضای چند نفره در بخش مستند شکل بگیرد...مهمان تازهوارد هنوز دیده نشده ... نقاط دید او، حضورش را نشان میدهند.مهمان و بافنده باهم به زبان کوردی اما با بچهها به زبان فارسی صحبت میکنند. تعارفات به سمتی پیش میرود که هر کس در محل کار خود قرارگرفته و بدون توجه به حضور شخص تازهوارد به کار خود ادامه میدهد.تازهوارد هم کنارزن بافنده نشسته و باهمدربارهی بافت قالی صحبت میکنند.
صحبت قطع میشود... صدای ابزارها به گوش میرسد. زن بافنده با تأکید بر بافتنش و همینطورتازهوارد که همان مستندساز است دیده میشوند. صدای فارسی صحبت کردن بچهها با صدای ابزار همزمان شنیده میشود. مستندساز سرش را برمیگرداند و به بچهها نگاه میکند: بچهها در حال کار و حرف زدن به زبان فارسی هستند.زن بافنده که به بافتن خود دقیق شدهو همینطور مستندساز به بافنده و کار بافتن او دیده میشوند.صدای ابزار همچنان شنیده میشود...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان همش داره گره میفته!
مستندساز رو به زن بافنده میکند.
مستندساز
(کردی)
بذار برم سراغشون ببینم چیکار میکنن.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
مستندساز و دختربچههامشغول باز کردن کلافها هستند. مستندساز به کار بچهها خیره شده و رو به یکی از دخترها میکند.
(مکالمات این قسمت مستندا از روی فایل تصویری ضبط شدهی پژوهش میدانی کهدر بهار سال ۹۴ در کلاردشت و بهطور بداهه سؤال و جواب شده - با همان دو دختر –بازسازیشده و نماهای مختلف و دارای قابلیت بیانی، دو نفره، تکی، نزدیک و خیلی نزدیک، متوسط، لایی و... به شیوهی سیال و مستندوار در این گفتگو دیده میشود. فضای حاکم بر این بخش مستند صمیمی، خودمانی و با لحن کودکانهاست.)
مستندساز
تو اسمت چیه؟
دختر زن بافنده
کوثر!
مستندساز رو به دختر دیگر میکند.
مستندساز
شما؟
دختربچه
درسا!
مستندساز
چیکار دارین میکنین؟
کوثر و درسا
داریم نخهاروبازمیکنیم
مستندساز
برای چهکاری؟
کوثر
برای قالیبافی!
مستندساز
میدونی اون قالی که مادرت داره میبافه چیه؟
کوثر
قالی محلی
مستندساز
قالی محلی کجا؟
کوثر
کُردی کلاردشت
مستندساز
کلاردشت مازندران!
کوثر به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
خوب! مامانت کردی حرف میزنه. تو چرا فارسی حرف میزنی؟
کوثر
آخه من هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز
چرا؟ مگه مامان و بابا از اول با شما کردی صحبت نکردن؟
کوثر
آره!
مستندساز
کردی گفتن یا از اول فارسی حرف زدن با شما؟
کوثر
از اول فارسی حرف زدن ... اونا باهم با زبون خودشون حرف میزنن ... ولی من اینجوری حرف میزنم!
مستندساز
خوب ... زبون خودشون! چرا فکر میکنی زبون خودشونه، زبون تو نیست؟ تو هم جزو اونایی دیگِ!
کوثر
خوب هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز رو به درسامیکند.
مستندساز
خوب شما چی؟ از اول با شما فارسی صحبت کردن؟
درسا
آره!
مستندساز
آره؟ خودت دوست نداری کردی یاد بگیری؟
درسا
نه!
مستندساز
خوب چرا دوست نداری عزیزم؟... دوست داری فارسی صحبت کنی؟
درسا
آره!
مستندساز
پدر و مادرت تو خونه باهم کردی صحبت میکنن؟
درسا
بعضی مواقع آره ... بعضی مواقع نه!
مستندساز
اونا هم باهم کردی حرف میزنند دوست نداری؟
درسا به نشانهیمنفی سرش را به بالا حرکت میدهد.
مستندساز
دوست داری باهم فارسی حرف بزنند؟
درسا به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
چرا؟ فکر میکنی کردی زبون قشنگی نیست؟برای چی دوست نداری؟
درسا سکوتمیکند ودر فکر است.
مستندساز
پس نداری؟ ...اصلاً هم دوس نداری بزرگ شدی با اون زبون صحبت کنی؟
درسا به نشانهی نفی سرش را بالا میاندازد.
مستندساز رو به کوثر میکند.
مستندساز
ولی شما داری یاد میگیری؟
کوثر
آره!
مستندساز
خوب الان هر کی هر چی بگهشما متوجه میشی چی میگه؟
کوثر
آره!
مستندساز
بلدی جوابش رو به همون زبون بدی؟
کوثر
آره!... ممممم ... شاید یاد گرفته باشم ...
مستندساز
باید آزمایش کنی ببینی میتونی صحبت کنی یا نه؟ الان مثلا میتونی خودت یه چیزی به زبون کردی بگی؟
کوثر
(کردی)
آره!
مستندساز
(کردی)
یه چیزی بگو ...
کوثر
نمیدونم!
مادر کوثر
(صدای خارج از تصویر)
(کردی)
همین ... بگو مادرم اینجا قالی میبافه!
مستندساز
(کردی)
آره
کوثر
(کردی)
مادرم اینجا قالی می بافه!
مستندساز
(کردی)
مادرت اینجا قالی میبافه! ... آفرین!
(فارسی)
خوب یه چیز دیگه بگو دربارهی مدرسه تون...
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(فارسی)
مدرسهام را دوست ...
کوثر در اینجا مانند خیلی از جاهای دیگر در هنگام گفتگوـولی بیشتر از روی خجالت ـمیخندد.
مستندساز
به کردی بگو ...
کوثر
فقط «من» رو یاد گرفتم. بقیش رو بلد نیستم!
مستندساز
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم!
کوثر
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم.
مادر کوثر
(کردی)
بگو! کردی حرف بزن!
کوثر در اینجا حالت عصبی پیدا میکند.
کوثر
نمیتونم!
مستندساز
من حیفم میاد زبونمون از بین بره ... تو همفکر کردی یه موقع بزرگ بشی هیچکس نباشه با این زبون صحبت کنه ممکنه دلت برای زبونی که پدرو مادرت باهاش صحبت می کردن تنگ بشه؟
کوثر
این چیزی نیست که در کلاردشت اتفاق بیفته ... چون هر چی هم بشه همه از مادراشون اینو یاد میگیرن...
مستندساز
خوب میدونم عزیزم ... از مادراشون یاد میگیرن ... ولی دور از مادر شما ... دور از مادر من ... عمر دست خداست ... اگه خدای نکرده از بین برن ... شما هم که همه میخواین با بچههاتون فارسی حرف بزنین ... بعد بچههای شما از ماماناشون نمیتونن یاد بگیرن ...
کوثر
آره ... فارسی حرف میزنن!
مستندساز
اون وقت دلتواسه زبون خودمون تنگ نمیشه که یه روز وجود داشته؟
کوثر
آره ... دلم تنگ میشه که اون موقع مثلا یه جوری حرف میزدن ... خاطرهش یادم میاد ... دلم تنگ میشه ...
کوثر به فکر فرو میرود. نمای نزدیک کوثروواکنشها در چهرهاش... نماهایی از دستها، چشمها، لب گزیدنها ... و نمای نزدیک از مستندساز که غمگین است وعمیقاً به چهرهی کوثر نگاه میکند ... نمای چشمهای کوثر که در فکر است ...
خارجی – روستا - روز
زنی بالباس کردی پشت به تصویر به سمت خانهای قدیمی میرود.کسی آن اطراف نیست. باد سردی میوزد. زن به در خانهای قدیمیمیرسد و در خانه را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
پاسخی داده نمیشود.مخروبگی و متروکه بودن خانه، تارعنکبوت، اسباب شکسته و خاک گرفتهاز دیدگاه زنی تنها و حیران و جستجوگر دیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خونه نیست؟
سکوت و صدای سوزناک و سرد محیط، سکوت کشدار و فرساینده شنیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی اینجا نیست؟
بازهم سکوت کشدار... زن دستش را روی در میگذارد و میفشارد تا باز شود. چهرهی زن که همان مستندساز است زن دیده میشود و بعد دستان متزلزلش روی در ... صدای جر ناخوشایند و آزارنده که نشان از متروکه بودن خانه دارد، کشدار و ممتد شنیده میشود.دست در حال فشردن در ... در ... نمای آنسویدر درحال باز شدن و ... صدای جر جر... انتظار ... دیدگاه زن که آنسوی در بازشده را میبیند.زنبا ابهام و سؤال و ترس به داخل خانه پا میگذارد.
داخلی – خانه متروکه – روز
زن در خانه حرکتو با تعجب به اطراف نگاه میکند. زن و دیدگاه او متناوباً جا عوض میکنند. اشیا خاک گرفته و شکسته ... زن مبهوت و پرسان ... زن کمکم از نزدیک و نزدیکترمیشود.آیینهی قدی قدیمی خاک گرفتهای را میبیند. رو به رویشمیایستد. در آن مینگرد. جز خاک و غبار چیزی دیده نمیشود. پرهیب گنگ و ناواضحی از خود در پس آنهمه غبار میبیند. وارد اتاق دومی میشود. چشمش به دار قالی قدیمی شکستهایمیافتد که گوشهای افتاده، سرش را به سمت دیگر برمیگرداند.نماینزدیک زن و سپس دیدگاه او کهگهوارهی شکسته و خاک گرفتهای است.سرش را از گهواره به سمت دیگرمی چرخاند.دیدگاه او اینبارمنظرهی ممتداتاق از گهواره تا دار قدیمی شکسته و خاک گرفتهرا دنبال میکند و روی دار قدیمی شکسته متوقف میشود.چندین بار نمای نزدیک زن و دیدگاه او که دار قالی شکسته است تکرار میشود. هر بار نمای زن نزدیکتر از قبل است. سرش گیج میرود و دستش را به سمت سرش برده گویی که در حال بیهوش شدن است...
داخلی –خانه قدیمی – روز
تصویری غیرواضح از دیدگاه زن که کمکم وضوح مییابد. اینبار همان دار قالی قدیمی ولی سالم در خانهی قدیمی ولیآباد، زنیدرحالیکهچهرهاش دیده نمیشود در حال بافتن قالی است (همان نما که در اوایل فیلمنامه داشتیم اینباربه عنوان دیدگاه زن تکرار میشود.)زن قدیمیدر حال بافتن قالی و پیرزن در حال تکان دادن گهواره و همزمان تاب دادن نخ قالی با دوک دستی ... گاهی نخ خوشرنگی را میتاباند و گاهی گهواره را تکان میدهداما لالایی همچنان مداوم به گوش میرسد.صدای ابزار قالیبافی با لالاییپیرزن و صدای حرکت گهواره درهمآمیخته ... صدای نوزادی در گهواره که کمکم صداهای دیگری هم به این صداها اضافه میشوند: صدای بچههای کوچک در حال بازی و خنده و حرف زدن باهم به زبان کردی...زن بافنده در حال بافتن قالی در خانهای قدیمی آباد ... کمکم صدای زوزهی باد بر آواهای قبلی چیره میشود.
داخلی –خانهی متروکه – روز
صدای زوزهی باد و جرجر ناخوشایند و دلهرهآور در قدیمی خانه،زن را از آن خاطرات جدا کرده و به زمان خودش برمیگرداند. دستش روی سرش است.کمکمچشمانش را باز میکند. چشمان زنکاملاًبازشده و خیره به مقابل مینگرد... دیدگاهزن که دار شکسته و خاک گرفتهی قالی در خانهی قدیمی متروکه است. زن برمیخیزد و از اتاق خارج میشود ...صدای زوزهی باد و جرجر در شنیده میشود... صدای کوبیده شدن در ...
خارجی – کوهستان برفی – روز
کوهستان برف آلودی در نمای فوقالعاده باز و لایتناهی با صدای محیطی سرد و سوزناک ...صدای زوزهیباد...آسمان بلند و دور از دست ...زمین برف آلود و هوا سرد ...کمکم زنی از دور مانندنقطهای دیدهمیشود. زنکمکم نزدیک و نزدیکترمیشود و در این توالی نزدیک شدنهاکاملاً دیده میشود که سرگردان راه میپیماید. نماهایی از دیدگاه زن که کوهستان برفی را نشان میدهد... زن رونده و خستگیناپذیر... پاهای زن قدم در برفهامیگذارد وبرفهازیر پای اوخردمیشوند.ردپاها و دستان سرمازدهی زن دیده میشود... لباس بلند زن که روی برفهامیلغزد و بر ردپاها میفتد.کمکمچهرهی زن نزدیکترمیشودوجستجو و تسلیم نشدن در عین سرگشتگی را نشان میدهد.سرما و تنهایی از عزمش برای پیمودن نمیکاهد! دیدگاه چرخان او رو به آسمان دیده میشود. پا بر زمین برفی و سرد اما رو به بیکرانگی آسمان دارد. در مسیرهای مورب و چرخان راه میپیماید. میفتد و برمیخیزد.نمای نزدیکی که او را در یکلحظه متعجب نشان میدهد. دار قدیمی و ابزار قالیبافی دیده میشود. همانکه در خانهی قدیمی آباد بود. همان زن که در خانه قدیمی پشتدار قالی بود آنجا نشسته. به سمت او حرکت میکند. قدمهایش دیده میشود. خودش ... و دیدگاهش: دار قالی و ابزار... و زن بافنده...زن قدیمیبه سمت آنهامیرود. به دور دار قالی و زن بافنده میچرخد ... خودش است ... آن زن که در خانهی قدیمی آباد بود همین زن قدیمی است ... دار و زن بافنده دور سرش میچرخند. او هم به دور آنهامیچرخد... چرخیدن و چرخیدن ... چشمش سیاهی میرود. مینشیند و دستانش را روی سرش و چشمانش میگذارد. بعد از چند ثانیه دستانش را از مقابل چشمانش برمیدارد ... دار قالی را میبینددرحالیکههیچکس مقابلش نیست. به اطراف نگه میکند. کسی نیست. زن دیگری آنجا نیست. بهطرف دار قالی میرود.ابزار را برمیدارد تا شروع به بافت میکند.بهنخهای آویزان بالای دار قالی نگاه میکند. همگی سیاه هستند. تعجب میکند. بااینحال سعی میکند تا چند گره به تارهای قالی بزند اما هوا سرد است و دستش کرخ شده؛دستان یخزدهی زن وگردنبندی قدیمی در گردن زن دیده میشود.زن از پشتدار بلند شده و به سمت دیگری میرود.دستگاه کلاف بازکنی را میبیند.گلولههای پشمی سیاهرنگ در برفهاپراکندهاند. به نزدیک آنهامیرود. نخ گلولهای به پایش میپیچد. او به راهش ادامه میدهد و با رفتن او دستگاه کلاف بازکنیمیچرخد و میچرخد. صدای نفسنفس زن با صدای باد در هم میامیزد. بازدم سرد او در هوا ... حرکتش تندتر و پرهیجان شده و در سمتی دیگر گهواره و دوک نخریسی پیرزن را میبیند. همینطور سربند پیرزن که روی برفها افتاده وگلولههای نخ سیاهرنگکه یکی از گلولهها هنوز به دور دوک پیچیده. گهوارهخالی است. نه نوزادی و نه پیرزنی... به دور خود میچرخدودورادورش را از نگاه میگذراند ... خالی و برفی و سرد... در پیچش و چرخش خود دامن بلند لباسش به دورپایشمیپیچد. برفها از زیر پایش به اطراف پراکنده میشوند. برفهای زیر پایش که پاشیده میشوند از نزدیکترین جای ممکن دیده میشوند. آنسوترآینهی دیواری قدیمی در برفها افتاده است. سر خم میکند تا خود را در آینه ببیند. آینه از برودت بخار گرفته ... شفاف نیست و نمیتواند خودش را ببیند. چهرهاش از نزدیک ... و دستانش ... دستان سرد که آینه را پاک میکند ... و چشمانش ... چشمانی که در آیینه به دنبال «خود» میگردد... اما هوا سرد است و سطح آیینه شفاف نمیماند... سریع بخار برودت میگیرد و زن خود را در آیینه نمییابد. درمانده میشود اما درماندگی او را از پایدرنمیآورد. با عزمی دوباره برمیخیزد. دستان یخزدهاش را روی زانو میگذارد و قد راست میکند. قالیچهی کوچک قدیمی که نزدیک آیینه روی برفها افتاده را جمع کرده و به زبر بازو میزند و به راه میافتد. از آن کوهستان برفی و هر آنچه دیده دور میشود.چهرهی مبهوت زن از نزدیک دیده میشود.در ادامه زن خسته و مبهوت اما جستجوگر تصمیم به ترک آن کوهستان برفی میگیرد.
خارجی – روستای نوساز – روز
زن قدیمی درحالیکهقالیچهای را به همراه دارد وارد روستای نوسازی میشود. در ادامهی جستجوهایش، اینبار درب خانهای نوساز را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
کسی در را باز نمیکند. کسی پاسخی نمیدهد. به در خانهی دیگری میرسد.در را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
اینبار دختری در را باز میکند (بازیگر دختر، کوثر در بخش مستند است). زن را میبیند. از وضع او تعجب میکند و کمی میترسد. زنبا زبان خود با دختر حرف میزند و پرسوجومیکند.
زن قدیمی
(کردی)
سلام. مادرت خونه است؟
اما دختر چیزی از سخنانش را متوجه نمیشود.دختر سرش را به عقب برمیگرداند تا باکسی در خانه حرف بزند.
دختر
مامان خانم عجیبی اومده، نمیدونم چی میگه؟
دختر دوباره رو به زن میکند.
زن قدیمی
(کردی)
انگار قبلاً تو را جایی دیدهام، به یاد دارم.
دختر همچنان مبهوت است. در تمام این لحظات صدای ابزار قالیبافی از خانه به گوش میرسد؛ گویی کسی در خانه مشغول قالیبافی است.
زن قدیمی
(کردی)
نمیدونی چی میگم؟ یه چیزی بگو. مادرت خونه است؟
زن ناامید می شود این بار به این خاطرکه کسی حرفش را نمیفهمد.هنگام برگشت از خانهی دختر از سر ناامیدی و خستگی قالیچه از دستش میافتد. آرام و لنگان از خانه دور میشود. دختر به دنبالش میرود. قالیچه رهاشده در برفهای مقابل خانه را میبیند. به آن زن و قالیچه متناوباً نگاه میکند.زن در حال دور شدن از دختراست. صدای اطراف و خشخش خرد شدن برف زیر پای زن به گوش میرسد.
داخلی – اتاق قالیبافی - روز
چشمان کوثرکه از نزدیکبه مستندساز نگاه میکند، دیده میشود.
مستندساز
میتونی به کردی بگی «من زبون خودمون رو دوست دارم؟»
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(به فارسی)
زبان خودمان را ... نه! نمیتونم ...!
مستندساز
(کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
چهرهی متفکر و ناراحت مستندساز و همینطورچهرهیکوثراز نزدیک و در سکوت دیدهمیشود.کمکمصدای ابزار قالیبافی مادر به گوش میرسد.
مستندساز
کوثر!
کوثردر نمایی نزدیک سرش را بالا میآورد و به چهرهی مستندساز نگاه میکند. سکوت ...
مستندساز
ممکنه وقتی بزرگ بشی تصمیم بگیری که به زبان پدر و مادرت صحبت کنی؟ مثل تصمیمی که من این مهرومومها گرفتم.
با دلهره به چهرهی کوثر نگاه میکند. کوثر سرش را به زیر انداخته و فکر میکند.
کوثر
شاید!اگه یاد بگیرم!
سکوتکشدارو صدای ابزار قالیبافی ...
خارجی – روستای نوساز – روز
دختر روبروی خانهی نوساز کنار قالیچه به رفتن و دور شدن ناامیدانهی زن نگاه میکند. صدای خشخشبرفها که زیر پای زن خرد میشود به گوش میرسد. چهرهی نزدیکدختردیدهمیشود. ناگهان دختر جملهای را به زبان نیاکانش به خاطر میآورد: من زبان خودمان را دوست دارم!همان وقت مادر دختر از درون خانه صدایش میزند.
مادر دختر
(صدای خارج از تصویر)
هیوا! هیوا!
در همین لحظه دختر هم جملهای را که به یاد آورده با صدای بلند رو به زن قدیمی تکرار میکند.
هیوا
(به کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
این دو صدا درهم میآمیزند و زن را که در حال دور شدن استبه خود جلب میکنند. زن برمیگردد. با شتاب و هیجان خود را به دختر که در برفها روی قالیچهخمشدهمیرساند و هر دو به چشمان هم خیره میشوند. زنگردنبندی قدیمی را در گردن دختر میبیند. گردنبندی که در گردن خودش هم هست. خم میشود و آن را دردست میگیرد. با تعجب به دختر نگاه میکند. دختر بدون کلامی از نگاه و تعجب او متوجه سؤالشمیشود.
هیوا
اینو مادربزرگم بهم داده. مال مادرش بوده.
زن هم در که در بهت و فکر فرورفتهگوییحرفهای دختر را نمیشنود. گویی به دیدن گردنبند به یاد دختر خودش افتاده است.
زن قدیمی
هیوا!
در این لحظه بازهم مادر هیوادخترش را صدا میزند.
مادر هیوا
(خارج از تصویر)
هیوا!
خارجی – کوهستان برفی - روز
مستندساز و کوثردربرفها مشغول جمعکردن هیزم و روشن کردن آتش هستند.بعد شعلهور شدن آتش در کنارشمیایستند.شعلههای سرکش و سرخ آتش و لهیب آن رقصکنان بالا میرود و سینهی آسمان را میشکافد. برفها در تقابل شعلههای آتش آب میشوند. لالایی کردیپیرزن به گوش میرسد.
پایان
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:44 توسط دیمن خیاطی
|
فیلم نامه هیوا(مستند داستانی کوتاه درباره خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازنداران گویش لکی ار گویش ه
فیلمنامهی هیوا
مستند داستانی کوتاه هیوا دربارهی خطر نابودی زبان کوردی کلاردشت مازندران گویش لکی از گویشهای جنوبی زبان کوردی
مژگان کاووسی/ کارشناس ارشد پژوهش هنر و فعال فرهنگی
۱– خارجی - نوشهر – روز
روزی ترجیحاًنیمهابریاست. مستندسازبرای رفتن به کلاردشت در حال بستن درب حیاط منزل خود است. ماشینش داخلکوچه و روبروی درب حیاطروشن، درِ سمت راننده بازو رو به خیابان اصلیاست. او بعد بستن درب حیاطزنگ خانه را میفشارد. صدای دخترجوانیاز پشت آیفون شنیده میشود:
مستندساز
هیوا! دارم میرمتا شب برمیگردم.
هیوا
باشه مامان!
مستندساز به سمت ماشین رفته و بهطرف خیابان حرکت میکند.
ماشین در سهراهیمرزنآباد در حال راهنما زدن و پیچیدن به سمت کلاردشت دیده میشود. همینطور در چند جای جاده ... در پیچوخمها و مناظر مسیر درحالیکهدرحرکت است ...
راننده (مستندساز) در چند نمای کوتاه و گذرا در حال رانندگی دیدهو صدای موسیقی کوردی جنوبی در ماشین شنیده میشود.
تابلوی روستای موردنظروسپسراننده که در حال زدن راهنماست دیده میشود.ماشین به سمت روستا میپیچد.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
نمایی کلی از داخل اتاق که زنی پشتدار قالی نشسته و در حال بافتن است و دو دختربچه که یکی از آنها دختر زن بافنده است در حال باز کردن نخهای قالیبافی روی دستگاه گردان مخصوصگلوله کردن نخها هستند.
تصویر دو دختربچه از نمایی نزدیکتردرحالیکهباهم به زبان فارسی صحبت کرده و نخها را باز میکنند، دیده میشوند. گلها از جایشان بلند شده و لباسهایشان را تکان میدهند تا کرک پشمها از روی لباسهایشان بریزد و دوباره مینشینند و به صحبت کردن و گلوله کردن نخها ادامه میدهند.
دستها، دستگاه کلاف بازکنی، گلولههایآمادهشده و ...دستها و چشمهای دخترها در حال کارکردن ...لبهایشان که تکان میخورد و کلمات ازآن بیرون میآید، تکتک دیده میشود.دیگر صدای دخترها به گوش نمیرسد و تنها صدای ابزار قالیبافی جای کلمات را رویلبهای در حال حرف زدن دخترها میگیرد. گویی حنجرهی دخترها و لبهایشان با ابزار قالیبافی یکی شده است.
دستان زن بافندهدیده میشودو صدای ابزار قالیبافی به گوش میرسد... کمکمتصویراز وضوح خارجشده اما صدا به همان شیوه شنیده میشود.
داخلی – اتاق قدیمی – روز
زن قالیباف دیگری درحالیکهچهرهاش دیده نمیشودبالباس کردی در حال بافتن در یکخانهی قدیمی آباد با ابزاری متناسب همان زمان دیده میشود.
پیرزنی در حال لالایی خواندن به کردی برای نوزادی در گهواره است. صدای لالایی با صدای ابزار قالیبافی در هم میآویزد. حالا تنها لبهای پیرزن در حال خواندن لالاییدیده میشود. همزمان با این صداها دست پیرزن بر روی دستهی گهواره آن را تکان میدهد.
پیرزن اما در حال تاب دادن نخ قالیبافی با دوک نیز هست. گاها نوزاد در گهواره گریه میکند و پیرزن مجبور میشود تا دوک را رها کرده و گهواره را تکان دهد.
درحالیکه صداها ادامهدارند زن جوان در حال قالیبافی از پشت سردیدهمیشود.
پیدرپی پیرزن و زن جوانبا صداهای درآمیختهبه تصویر کشیده میشوند.کمکم تنها زن جواندرحالیکه صدای لالایی قطعشده و فقط صدای ابزارش به گوش میرسد دیده میشود.
حالا فقط دستان زن جوان بافنده است که در تصویر وضوح دارد ...
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
دستان زن بافندهاز نزدیکدرحالیکه صدای ابزارش به گوش میرسد، دیده میشود.کمکم صدای دستگاه کلاف بازکنی نیز شنیده میشود. زنگ تلفن همراه بافنده به صدا درمیآید و او بافتن را رها کرده و به تلفن جواب میدهد و با زبان کوردی باکسی احوالپرسی میکند.
زن بافنده
(کردی)
سلام خوبین؟ ... ممنونم ... بله در خدمتیم ...چشمبهراهیم... خداحافظ فعلاً
دوباره مشغول بافتن میشود. بازهمصدای ابزار بافندگی ...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان! مامان!
دیدگاه زن بافندهکه نمایی از دو دختربچهدر حال بازکردن کلاف نخها هستند ...
دختر زن بافنده
مامان این نخها همش گره میخورن! مامان کیزنگ زد؟
زن بافنده همچنان در حال بافتن جواب میدهد.
زن بافنده
مهمون میاد الان!
صداها ... صدای بافت و دستگاه کلاف بازکنی همزمان با صحبتها...
خارجی – روستا – روز
ماشین در روستا متوقف میشود ومستندساز پیاده شده؛ به سمت خانهای حرکت میکند.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
بار دیگر نمای کلی از فضای داخل اتاق...دو دختربچه در حال باز کردن نخها و زن پشتدار مشغول بافتن است. صدای در زدن به گوش میرسد. نگاه هر سه نفر به سمت در برمیگردد و زن از پشتدار بلند شده،بهطرفدرمیآید. دیدگاهزن بافنده که نمایی از در خانه است. دست زندستگیرهی در را میچرخاند.
دیدگاهکسی که در آستانه در قرارگرفته ... زنبافنده که در را بازکرده دیده میشود.چندین نمای مختلفکه احوالپرسی و تعارفات را بهطور خلاصه نشان میدهد تا یک فضای چند نفره در بخش مستند شکل بگیرد...مهمان تازهوارد هنوز دیده نشده ... نقاط دید او، حضورش را نشان میدهند.مهمان و بافنده باهم به زبان کوردی اما با بچهها به زبان فارسی صحبت میکنند. تعارفات به سمتی پیش میرود که هر کس در محل کار خود قرارگرفته و بدون توجه به حضور شخص تازهوارد به کار خود ادامه میدهد.تازهوارد هم کنارزن بافنده نشسته و باهمدربارهی بافت قالی صحبت میکنند.
صحبت قطع میشود... صدای ابزارها به گوش میرسد. زن بافنده با تأکید بر بافتنش و همینطورتازهوارد که همان مستندساز است دیده میشوند. صدای فارسی صحبت کردن بچهها با صدای ابزار همزمان شنیده میشود. مستندساز سرش را برمیگرداند و به بچهها نگاه میکند: بچهها در حال کار و حرف زدن به زبان فارسی هستند.زن بافنده که به بافتن خود دقیق شدهو همینطور مستندساز به بافنده و کار بافتن او دیده میشوند.صدای ابزار همچنان شنیده میشود...
دختر زن بافنده
(خارج از تصویر)
مامان همش داره گره میفته!
مستندساز رو به زن بافنده میکند.
مستندساز
(کردی)
بذار برم سراغشون ببینم چیکار میکنن.
داخلی – اتاق قالیبافی – روز
مستندساز و دختربچههامشغول باز کردن کلافها هستند. مستندساز به کار بچهها خیره شده و رو به یکی از دخترها میکند.
(مکالمات این قسمت مستندا از روی فایل تصویری ضبط شدهی پژوهش میدانی کهدر بهار سال ۹۴ در کلاردشت و بهطور بداهه سؤال و جواب شده - با همان دو دختر –بازسازیشده و نماهای مختلف و دارای قابلیت بیانی، دو نفره، تکی، نزدیک و خیلی نزدیک، متوسط، لایی و... به شیوهی سیال و مستندوار در این گفتگو دیده میشود. فضای حاکم بر این بخش مستند صمیمی، خودمانی و با لحن کودکانهاست.)
مستندساز
تو اسمت چیه؟
دختر زن بافنده
کوثر!
مستندساز رو به دختر دیگر میکند.
مستندساز
شما؟
دختربچه
درسا!
مستندساز
چیکار دارین میکنین؟
کوثر و درسا
داریم نخهاروبازمیکنیم
مستندساز
برای چهکاری؟
کوثر
برای قالیبافی!
مستندساز
میدونی اون قالی که مادرت داره میبافه چیه؟
کوثر
قالی محلی
مستندساز
قالی محلی کجا؟
کوثر
کُردی کلاردشت
مستندساز
کلاردشت مازندران!
کوثر به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
خوب! مامانت کردی حرف میزنه. تو چرا فارسی حرف میزنی؟
کوثر
آخه من هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز
چرا؟ مگه مامان و بابا از اول با شما کردی صحبت نکردن؟
کوثر
آره!
مستندساز
کردی گفتن یا از اول فارسی حرف زدن با شما؟
کوثر
از اول فارسی حرف زدن ... اونا باهم با زبون خودشون حرف میزنن ... ولی من اینجوری حرف میزنم!
مستندساز
خوب ... زبون خودشون! چرا فکر میکنی زبون خودشونه، زبون تو نیست؟ تو هم جزو اونایی دیگِ!
کوثر
خوب هنوز یاد نگرفتم!
مستندساز رو به درسامیکند.
مستندساز
خوب شما چی؟ از اول با شما فارسی صحبت کردن؟
درسا
آره!
مستندساز
آره؟ خودت دوست نداری کردی یاد بگیری؟
درسا
نه!
مستندساز
خوب چرا دوست نداری عزیزم؟... دوست داری فارسی صحبت کنی؟
درسا
آره!
مستندساز
پدر و مادرت تو خونه باهم کردی صحبت میکنن؟
درسا
بعضی مواقع آره ... بعضی مواقع نه!
مستندساز
اونا هم باهم کردی حرف میزنند دوست نداری؟
درسا به نشانهیمنفی سرش را به بالا حرکت میدهد.
مستندساز
دوست داری باهم فارسی حرف بزنند؟
درسا به نشانهیتائید سرش را تکان میدهد.
مستندساز
چرا؟ فکر میکنی کردی زبون قشنگی نیست؟برای چی دوست نداری؟
درسا سکوتمیکند ودر فکر است.
مستندساز
پس نداری؟ ...اصلاً هم دوس نداری بزرگ شدی با اون زبون صحبت کنی؟
درسا به نشانهی نفی سرش را بالا میاندازد.
مستندساز رو به کوثر میکند.
مستندساز
ولی شما داری یاد میگیری؟
کوثر
آره!
مستندساز
خوب الان هر کی هر چی بگهشما متوجه میشی چی میگه؟
کوثر
آره!
مستندساز
بلدی جوابش رو به همون زبون بدی؟
کوثر
آره!... ممممم ... شاید یاد گرفته باشم ...
مستندساز
باید آزمایش کنی ببینی میتونی صحبت کنی یا نه؟ الان مثلا میتونی خودت یه چیزی به زبون کردی بگی؟
کوثر
(کردی)
آره!
مستندساز
(کردی)
یه چیزی بگو ...
کوثر
نمیدونم!
مادر کوثر
(صدای خارج از تصویر)
(کردی)
همین ... بگو مادرم اینجا قالی میبافه!
مستندساز
(کردی)
آره
کوثر
(کردی)
مادرم اینجا قالی می بافه!
مستندساز
(کردی)
مادرت اینجا قالی میبافه! ... آفرین!
(فارسی)
خوب یه چیز دیگه بگو دربارهی مدرسه تون...
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(فارسی)
مدرسهام را دوست ...
کوثر در اینجا مانند خیلی از جاهای دیگر در هنگام گفتگوـولی بیشتر از روی خجالت ـمیخندد.
مستندساز
به کردی بگو ...
کوثر
فقط «من» رو یاد گرفتم. بقیش رو بلد نیستم!
مستندساز
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم!
کوثر
(کردی)
من مدرسهم رو دوست دارم.
مادر کوثر
(کردی)
بگو! کردی حرف بزن!
کوثر در اینجا حالت عصبی پیدا میکند.
کوثر
نمیتونم!
مستندساز
من حیفم میاد زبونمون از بین بره ... تو همفکر کردی یه موقع بزرگ بشی هیچکس نباشه با این زبون صحبت کنه ممکنه دلت برای زبونی که پدرو مادرت باهاش صحبت می کردن تنگ بشه؟
کوثر
این چیزی نیست که در کلاردشت اتفاق بیفته ... چون هر چی هم بشه همه از مادراشون اینو یاد میگیرن...
مستندساز
خوب میدونم عزیزم ... از مادراشون یاد میگیرن ... ولی دور از مادر شما ... دور از مادر من ... عمر دست خداست ... اگه خدای نکرده از بین برن ... شما هم که همه میخواین با بچههاتون فارسی حرف بزنین ... بعد بچههای شما از ماماناشون نمیتونن یاد بگیرن ...
کوثر
آره ... فارسی حرف میزنن!
مستندساز
اون وقت دلتواسه زبون خودمون تنگ نمیشه که یه روز وجود داشته؟
کوثر
آره ... دلم تنگ میشه که اون موقع مثلا یه جوری حرف میزدن ... خاطرهش یادم میاد ... دلم تنگ میشه ...
کوثر به فکر فرو میرود. نمای نزدیک کوثروواکنشها در چهرهاش... نماهایی از دستها، چشمها، لب گزیدنها ... و نمای نزدیک از مستندساز که غمگین است وعمیقاً به چهرهی کوثر نگاه میکند ... نمای چشمهای کوثر که در فکر است ...
خارجی – روستا - روز
زنی بالباس کردی پشت به تصویر به سمت خانهای قدیمی میرود.کسی آن اطراف نیست. باد سردی میوزد. زن به در خانهای قدیمیمیرسد و در خانه را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
پاسخی داده نمیشود.مخروبگی و متروکه بودن خانه، تارعنکبوت، اسباب شکسته و خاک گرفتهاز دیدگاه زنی تنها و حیران و جستجوگر دیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خونه نیست؟
سکوت و صدای سوزناک و سرد محیط، سکوت کشدار و فرساینده شنیده میشود.
زن قدیمی
(کردی)
کسی اینجا نیست؟
بازهم سکوت کشدار... زن دستش را روی در میگذارد و میفشارد تا باز شود. چهرهی زن که همان مستندساز است زن دیده میشود و بعد دستان متزلزلش روی در ... صدای جر ناخوشایند و آزارنده که نشان از متروکه بودن خانه دارد، کشدار و ممتد شنیده میشود.دست در حال فشردن در ... در ... نمای آنسویدر درحال باز شدن و ... صدای جر جر... انتظار ... دیدگاه زن که آنسوی در بازشده را میبیند.زنبا ابهام و سؤال و ترس به داخل خانه پا میگذارد.
داخلی – خانه متروکه – روز
زن در خانه حرکتو با تعجب به اطراف نگاه میکند. زن و دیدگاه او متناوباً جا عوض میکنند. اشیا خاک گرفته و شکسته ... زن مبهوت و پرسان ... زن کمکم از نزدیک و نزدیکترمیشود.آیینهی قدی قدیمی خاک گرفتهای را میبیند. رو به رویشمیایستد. در آن مینگرد. جز خاک و غبار چیزی دیده نمیشود. پرهیب گنگ و ناواضحی از خود در پس آنهمه غبار میبیند. وارد اتاق دومی میشود. چشمش به دار قالی قدیمی شکستهایمیافتد که گوشهای افتاده، سرش را به سمت دیگر برمیگرداند.نماینزدیک زن و سپس دیدگاه او کهگهوارهی شکسته و خاک گرفتهای است.سرش را از گهواره به سمت دیگرمی چرخاند.دیدگاه او اینبارمنظرهی ممتداتاق از گهواره تا دار قدیمی شکسته و خاک گرفتهرا دنبال میکند و روی دار قدیمی شکسته متوقف میشود.چندین بار نمای نزدیک زن و دیدگاه او که دار قالی شکسته است تکرار میشود. هر بار نمای زن نزدیکتر از قبل است. سرش گیج میرود و دستش را به سمت سرش برده گویی که در حال بیهوش شدن است...
داخلی –خانه قدیمی – روز
تصویری غیرواضح از دیدگاه زن که کمکم وضوح مییابد. اینبار همان دار قالی قدیمی ولی سالم در خانهی قدیمی ولیآباد، زنیدرحالیکهچهرهاش دیده نمیشود در حال بافتن قالی است (همان نما که در اوایل فیلمنامه داشتیم اینباربه عنوان دیدگاه زن تکرار میشود.)زن قدیمیدر حال بافتن قالی و پیرزن در حال تکان دادن گهواره و همزمان تاب دادن نخ قالی با دوک دستی ... گاهی نخ خوشرنگی را میتاباند و گاهی گهواره را تکان میدهداما لالایی همچنان مداوم به گوش میرسد.صدای ابزار قالیبافی با لالاییپیرزن و صدای حرکت گهواره درهمآمیخته ... صدای نوزادی در گهواره که کمکم صداهای دیگری هم به این صداها اضافه میشوند: صدای بچههای کوچک در حال بازی و خنده و حرف زدن باهم به زبان کردی...زن بافنده در حال بافتن قالی در خانهای قدیمی آباد ... کمکم صدای زوزهی باد بر آواهای قبلی چیره میشود.
داخلی –خانهی متروکه – روز
صدای زوزهی باد و جرجر ناخوشایند و دلهرهآور در قدیمی خانه،زن را از آن خاطرات جدا کرده و به زمان خودش برمیگرداند. دستش روی سرش است.کمکمچشمانش را باز میکند. چشمان زنکاملاًبازشده و خیره به مقابل مینگرد... دیدگاهزن که دار شکسته و خاک گرفتهی قالی در خانهی قدیمی متروکه است. زن برمیخیزد و از اتاق خارج میشود ...صدای زوزهی باد و جرجر در شنیده میشود... صدای کوبیده شدن در ...
خارجی – کوهستان برفی – روز
کوهستان برف آلودی در نمای فوقالعاده باز و لایتناهی با صدای محیطی سرد و سوزناک ...صدای زوزهیباد...آسمان بلند و دور از دست ...زمین برف آلود و هوا سرد ...کمکم زنی از دور مانندنقطهای دیدهمیشود. زنکمکم نزدیک و نزدیکترمیشود و در این توالی نزدیک شدنهاکاملاً دیده میشود که سرگردان راه میپیماید. نماهایی از دیدگاه زن که کوهستان برفی را نشان میدهد... زن رونده و خستگیناپذیر... پاهای زن قدم در برفهامیگذارد وبرفهازیر پای اوخردمیشوند.ردپاها و دستان سرمازدهی زن دیده میشود... لباس بلند زن که روی برفهامیلغزد و بر ردپاها میفتد.کمکمچهرهی زن نزدیکترمیشودوجستجو و تسلیم نشدن در عین سرگشتگی را نشان میدهد.سرما و تنهایی از عزمش برای پیمودن نمیکاهد! دیدگاه چرخان او رو به آسمان دیده میشود. پا بر زمین برفی و سرد اما رو به بیکرانگی آسمان دارد. در مسیرهای مورب و چرخان راه میپیماید. میفتد و برمیخیزد.نمای نزدیکی که او را در یکلحظه متعجب نشان میدهد. دار قدیمی و ابزار قالیبافی دیده میشود. همانکه در خانهی قدیمی آباد بود. همان زن که در خانه قدیمی پشتدار قالی بود آنجا نشسته. به سمت او حرکت میکند. قدمهایش دیده میشود. خودش ... و دیدگاهش: دار قالی و ابزار... و زن بافنده...زن قدیمیبه سمت آنهامیرود. به دور دار قالی و زن بافنده میچرخد ... خودش است ... آن زن که در خانهی قدیمی آباد بود همین زن قدیمی است ... دار و زن بافنده دور سرش میچرخند. او هم به دور آنهامیچرخد... چرخیدن و چرخیدن ... چشمش سیاهی میرود. مینشیند و دستانش را روی سرش و چشمانش میگذارد. بعد از چند ثانیه دستانش را از مقابل چشمانش برمیدارد ... دار قالی را میبینددرحالیکههیچکس مقابلش نیست. به اطراف نگه میکند. کسی نیست. زن دیگری آنجا نیست. بهطرف دار قالی میرود.ابزار را برمیدارد تا شروع به بافت میکند.بهنخهای آویزان بالای دار قالی نگاه میکند. همگی سیاه هستند. تعجب میکند. بااینحال سعی میکند تا چند گره به تارهای قالی بزند اما هوا سرد است و دستش کرخ شده؛دستان یخزدهی زن وگردنبندی قدیمی در گردن زن دیده میشود.زن از پشتدار بلند شده و به سمت دیگری میرود.دستگاه کلاف بازکنی را میبیند.گلولههای پشمی سیاهرنگ در برفهاپراکندهاند. به نزدیک آنهامیرود. نخ گلولهای به پایش میپیچد. او به راهش ادامه میدهد و با رفتن او دستگاه کلاف بازکنیمیچرخد و میچرخد. صدای نفسنفس زن با صدای باد در هم میامیزد. بازدم سرد او در هوا ... حرکتش تندتر و پرهیجان شده و در سمتی دیگر گهواره و دوک نخریسی پیرزن را میبیند. همینطور سربند پیرزن که روی برفها افتاده وگلولههای نخ سیاهرنگکه یکی از گلولهها هنوز به دور دوک پیچیده. گهوارهخالی است. نه نوزادی و نه پیرزنی... به دور خود میچرخدودورادورش را از نگاه میگذراند ... خالی و برفی و سرد... در پیچش و چرخش خود دامن بلند لباسش به دورپایشمیپیچد. برفها از زیر پایش به اطراف پراکنده میشوند. برفهای زیر پایش که پاشیده میشوند از نزدیکترین جای ممکن دیده میشوند. آنسوترآینهی دیواری قدیمی در برفها افتاده است. سر خم میکند تا خود را در آینه ببیند. آینه از برودت بخار گرفته ... شفاف نیست و نمیتواند خودش را ببیند. چهرهاش از نزدیک ... و دستانش ... دستان سرد که آینه را پاک میکند ... و چشمانش ... چشمانی که در آیینه به دنبال «خود» میگردد... اما هوا سرد است و سطح آیینه شفاف نمیماند... سریع بخار برودت میگیرد و زن خود را در آیینه نمییابد. درمانده میشود اما درماندگی او را از پایدرنمیآورد. با عزمی دوباره برمیخیزد. دستان یخزدهاش را روی زانو میگذارد و قد راست میکند. قالیچهی کوچک قدیمی که نزدیک آیینه روی برفها افتاده را جمع کرده و به زبر بازو میزند و به راه میافتد. از آن کوهستان برفی و هر آنچه دیده دور میشود.چهرهی مبهوت زن از نزدیک دیده میشود.در ادامه زن خسته و مبهوت اما جستجوگر تصمیم به ترک آن کوهستان برفی میگیرد.
خارجی – روستای نوساز – روز
زن قدیمی درحالیکهقالیچهای را به همراه دارد وارد روستای نوسازی میشود. در ادامهی جستجوهایش، اینبار درب خانهای نوساز را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
کسی در را باز نمیکند. کسی پاسخی نمیدهد. به در خانهی دیگری میرسد.در را میکوبد.
زن قدیمی
(کردی)
کسی خانه نیست؟ کسی اینجا نیست؟
اینبار دختری در را باز میکند (بازیگر دختر، کوثر در بخش مستند است). زن را میبیند. از وضع او تعجب میکند و کمی میترسد. زنبا زبان خود با دختر حرف میزند و پرسوجومیکند.
زن قدیمی
(کردی)
سلام. مادرت خونه است؟
اما دختر چیزی از سخنانش را متوجه نمیشود.دختر سرش را به عقب برمیگرداند تا باکسی در خانه حرف بزند.
دختر
مامان خانم عجیبی اومده، نمیدونم چی میگه؟
دختر دوباره رو به زن میکند.
زن قدیمی
(کردی)
انگار قبلاً تو را جایی دیدهام، به یاد دارم.
دختر همچنان مبهوت است. در تمام این لحظات صدای ابزار قالیبافی از خانه به گوش میرسد؛ گویی کسی در خانه مشغول قالیبافی است.
زن قدیمی
(کردی)
نمیدونی چی میگم؟ یه چیزی بگو. مادرت خونه است؟
زن ناامید می شود این بار به این خاطرکه کسی حرفش را نمیفهمد.هنگام برگشت از خانهی دختر از سر ناامیدی و خستگی قالیچه از دستش میافتد. آرام و لنگان از خانه دور میشود. دختر به دنبالش میرود. قالیچه رهاشده در برفهای مقابل خانه را میبیند. به آن زن و قالیچه متناوباً نگاه میکند.زن در حال دور شدن از دختراست. صدای اطراف و خشخش خرد شدن برف زیر پای زن به گوش میرسد.
داخلی – اتاق قالیبافی - روز
چشمان کوثرکه از نزدیکبه مستندساز نگاه میکند، دیده میشود.
مستندساز
میتونی به کردی بگی «من زبون خودمون رو دوست دارم؟»
کوثر
(کردی)
من ... من ...
(به فارسی)
زبان خودمان را ... نه! نمیتونم ...!
مستندساز
(کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
چهرهی متفکر و ناراحت مستندساز و همینطورچهرهیکوثراز نزدیک و در سکوت دیدهمیشود.کمکمصدای ابزار قالیبافی مادر به گوش میرسد.
مستندساز
کوثر!
کوثردر نمایی نزدیک سرش را بالا میآورد و به چهرهی مستندساز نگاه میکند. سکوت ...
مستندساز
ممکنه وقتی بزرگ بشی تصمیم بگیری که به زبان پدر و مادرت صحبت کنی؟ مثل تصمیمی که من این مهرومومها گرفتم.
با دلهره به چهرهی کوثر نگاه میکند. کوثر سرش را به زیر انداخته و فکر میکند.
کوثر
شاید!اگه یاد بگیرم!
سکوتکشدارو صدای ابزار قالیبافی ...
خارجی – روستای نوساز – روز
دختر روبروی خانهی نوساز کنار قالیچه به رفتن و دور شدن ناامیدانهی زن نگاه میکند. صدای خشخشبرفها که زیر پای زن خرد میشود به گوش میرسد. چهرهی نزدیکدختردیدهمیشود. ناگهان دختر جملهای را به زبان نیاکانش به خاطر میآورد: من زبان خودمان را دوست دارم!همان وقت مادر دختر از درون خانه صدایش میزند.
مادر دختر
(صدای خارج از تصویر)
هیوا! هیوا!
در همین لحظه دختر هم جملهای را که به یاد آورده با صدای بلند رو به زن قدیمی تکرار میکند.
هیوا
(به کردی)
من زبان خودمان را دوست دارم!
این دو صدا درهم میآمیزند و زن را که در حال دور شدن استبه خود جلب میکنند. زن برمیگردد. با شتاب و هیجان خود را به دختر که در برفها روی قالیچهخمشدهمیرساند و هر دو به چشمان هم خیره میشوند. زنگردنبندی قدیمی را در گردن دختر میبیند. گردنبندی که در گردن خودش هم هست. خم میشود و آن را دردست میگیرد. با تعجب به دختر نگاه میکند. دختر بدون کلامی از نگاه و تعجب او متوجه سؤالشمیشود.
هیوا
اینو مادربزرگم بهم داده. مال مادرش بوده.
زن هم در که در بهت و فکر فرورفتهگوییحرفهای دختر را نمیشنود. گویی به دیدن گردنبند به یاد دختر خودش افتاده است.
زن قدیمی
هیوا!
در این لحظه بازهم مادر هیوادخترش را صدا میزند.
مادر هیوا
(خارج از تصویر)
هیوا!
خارجی – کوهستان برفی - روز
مستندساز و کوثردربرفها مشغول جمعکردن هیزم و روشن کردن آتش هستند.بعد شعلهور شدن آتش در کنارشمیایستند.شعلههای سرکش و سرخ آتش و لهیب آن رقصکنان بالا میرود و سینهی آسمان را میشکافد. برفها در تقابل شعلههای آتش آب میشوند. لالایی کردیپیرزن به گوش میرسد.
پایان
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 23:44 توسط دیمن خیاطی
|
عید نوروز
نشریەے دانشجویـے روانگە
🔥نەورۆز🔥
نە ورۆز داب و نەریتێکی زۆر کۆن و دێرینە کە لە لایەن کورد وفارس و تورک نەتەوەی دیکەوە، بە شێوەی جۆربەجۆر پەیڕەو دەکرێت. ڕەگ و ڕیشەی دەگەڕێتەوە بۆ کەونارایەکی پێش لە مێژوو. ھەندێ پێیان وایە زاڵبوونی کاوە بە سەر زوحاکسەرچاوەی نەورۆزە، بەڵام نەورۆز زۆر لە ئەفسانەی زوحاکیش کۆنترە. شارەزایانی نەورۆز، بڕوایان وایە جەمشێد کە یەکێک لە پاشاکانی پێشدادییەکان بووە، نەورۆزی داھێناوە. ژیانی ئەو پاشایانە لە ئەفسانە بەدەر نییە و بە سەرھاتەکانیان زۆر خەیاڵین و سەردەمەکەشیان پێش لە چاخی مێژووە. کەوا بێت بنەمای نەورۆز دەگەڕێتەوە بۆ چاخە دێرینەکان.
کەوناراییەکان پێیان وا بووە کە لە مانگی نەورۆزدا "گیانە پاکەکان" سەردانی کەس و کارەکانیان لەسەر زەوی دەکەنەوە و ئاگر ھەڵدەکەن و " خوانی حەوت سین" دەچنن و بەدەوریدا دادەنیشن. بۆیە چەند ڕۆژێک پێش لە ھاتنی نەورۆز، خەڵک دەست دەکەن بە تەکاندنی کەلوپەل و ناو ماڵیان و جلی نوێ لەبەر دەکەن و بە ئاگر ھەڵکردنەوە دەچنە پێشوازی نەورۆز. دیارە نەورۆز لە ناوچە جۆربەجۆرەکاندا بە شێوەی جیاواز ئەنجام دەدرێت و داب و نەریتەکانی نەورۆز لای گەلانی ناوچەکەش جیاوازیی ھەیە.
جەژنی نەورۆز پێشینەیەکی دوورودرێژی ھەیە و کۆنترین جەژنی مرۆڤە لە سەر زەوی. بە پێی ئەو لێکۆڵینەوانەی لەو بوارەدا کراون، کۆنترین مرۆڤەکانی سەر گۆی زەوی، ئەو کاتەی کە لە ئەشکەوتەکاندا ژیاون، رۆژی یەکەمی بەھاریان کردووە بە جەژن.دکتور مەولوود ئیبراھیم حەسەن لە وتارێکی تێر و تەسەلدا بە وردی چووەتە سەر بنج و بناوانی مێژووەوە و بەڵگە دێنێتەوە لەسەر ئەوەی کە ئەو جەژنە ھەمان جەژنی (تەمووز و عەشتار) ە، کە سۆمەرییەکان پێش ئەوەی لە ئەشکەوتەکانی کوردستان بێنە دەر و بەرەو خوارووی وڵاتی عێراقی ئێستا داگەڕێن، ئەو جەژنەیان بەڕێوە بردووە. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
━🌷━━┅═❂═┅━━═
🌷🌍@Rwangemagtbzmed ━🌷━━┅═❂═┅━━═
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 3:4 توسط دیمن خیاطی
|
عیدی گرفتن بچه ها از فامیل و همسایگان (بانه-کردستان)
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 2:46 توسط دیمن خیاطی
|
انعکاس بمباران شیمایی سردشت در شماره ی 5&6روانگه
(انعکاس بمباران شیمیایی سردشت در شماره های 5 و 6 نشریه روانگه)
نشریه دانشجویی روانگه که توسط دانشجویان کرد دانشگاه علوم پزشکی تبریز منتشر می گردد در شماره های اخیر خود که در زمستان 95 منتشر گردید مصاحبه و مقالاتی در مورد فاجعه بمباران شیمیایی سردشت ، حلبچه و اشنویه منتشر نموده است.
این نشریه در بخش اول، زبان مادری به عنوان یک اصل فراموش نشدنی را مورد بررسی و عنوان بخش دوم را (مرگ و رنج، ارمغان بوی سیب) قرار داده است.
به گزارش سایت انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیایی سردشت مطالب بخش دوم آن به شرح زیر است:
1. مناسبات میان صلح و عدالت کیفری در چارچوب اساسنامه دیوان کیفری بین المللی به قلم خانم سنور آبدار
2. گفتگوی مفصل ناصر خورشیدی با عثمان مزین دبیر کمیته حقوقی انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیایی سردشت در مورد جزئیات بمباران این شهر
3. مقاله بمباران شیمیایی سردشت؛ آتش زیر خاکستر که ادامه دارد به قلم خانم دلارام کریمی
4. مقاله تبیین ابعاد رخداد حلبچه به قلم امید خوشبخت
5. گزارش سوزناک انفال و سرگذشت تیمور که از گورهای دسته جمعی زنان و کودکان انفال شده نجات یافته به قلم خانم مژگان مدرسی.
6. مقاله بمباران شیمیایی اشنویه؛ از واقعیت تا فراموشی به قلم آقای شفیع خضری
7. شعر هنوز به آسمان نگاه می کنم از سروده های محسن رضایی
8. شعر بیری هه له بجه از اشعار ادریس راستی.
روی جلد آن نیز تصویر کودکی شیمیایی زده بت دستان یوخته و تاول زده نقش بسته است.
این گزارش می افزاید که نشریه روانگه در بخش ضمیمه خود هم معضل کولبران قربانی را مورد توجه قرار داده است.
Rwangemagtbzmed@
+ نوشته شده در چهارشنبه دوم فروردین ۱۳۹۶ ساعت 2:26 توسط دیمن خیاطی
|
راه های ارتباط با ما :